Hợp đồng vũ khí Nga-Pháp và nỗi lo của những nước láng giềng

Các nước cựu Xô Viết hiện đang như “ngồi trên đống lửa” trước khả năng Pháp sẽ bán cho Nga công nghệ quân sự tiên tiến.
 
Moscow được cho là đang tiến gần tới việc ký được một hợp đồng mua tàu tấn công đổ bộ lớp Mistral của Pháp trị giá từ 600 đến 750 triệu USD. Tàu lội nước tấn công lớp Mistral có khả năng chuyên chở và triển khai 16 máy bay trực thăng, 4 xuống lớn, hơn 70 loại xe trong đó có 13 xe tăng chiến đấu, và 450 binh lính. Tàu của Pháp còn được trang bị một bệnh viện có 69 giường bệnh.
 
Tuy nhiên, hợp đồng trên đang vấp phải sự chỉ trích và phản đối mạnh mẽ của các nước láng giềng của Nga như Ukraine, Gruzia và các nước Baltic. Những nước này cho rằng hợp đồng đó sẽ làm gia tăng đáng kể mối đe doạ quân sự từ phía Nga, gây căng thẳng trong quan hệ vốn đã rất khó khăn giữa Nga và một số nước.
 
Ông Nika Laliashvili thuộc Uỷ  ban Quốc phòng Quốc hội Gruzia từng nói Tbilisi “kịch liệt phản đối” việc Pháp bán tàu chiến hiện đại cho Nga. Nếu Paris quyết định cung cấp tàu Mistral cho Moscow thì Pháp sẽ là quốc gia thành viên NATO đầu tiên bán công nghệ quân sự tiên tiến cho Nga.
 
“Mối đe doạ nghiêm trọng”
 
Vị Thủ tướng quyền lực của Nga – ông Vladimir Putin gần đây đã có chuyến thăm chính thức đến Paris và một trong những mục tiêu chính của chuyến đi này là thuyết phục Pháp bán tàu Mistral cho Nga.
 
"Chúng tôi là người mua còn các bạn là người bán," ông Putin nói với những vị chủ nhà Pháp. "Bất kể chúng tôi mua tàu chiến của ai chúng tôi có quyền sử dụng nó bất kỳ ở đâu và khi nào mà chúng tôi thấy cần thiết".
 
Và các tướng lĩnh của Nga từng tuyên bố rằng nếu họ sở hữu một tàu chiến như tàu Mistral của Pháp trong cuộc xung đột hồi tháng 8 năm 2008 với Pháp thì hải quân của họ đã có thể đổ bộ lên đất liền trong vòng 40 phút thay bằng việc họ đã phải mất đến 26 giờ sau khi khởi hành từ căn cứ ở cảng Crimea thuộc Sevastopol, Ukraine.
 
Ngay khi thông tin về việc Moscow đang nỗ lực tìm cách mua tàu chiến của Pháp, nhiều nước cựu Xô viết đã có phản ứng. Ông Laliashvili, một quan chức của Gruzia, cho rằng hợp đồng đó sẽ đặt ra một “mối đe doạ nghiêm trọng” đối với Gruzia.
 
Ý kiến của quan chức Gruzia đã được Ngoại trưởng Estonia Urmas Paet đồng tình. “Việc cung cấp công nghệ quân sự mới cho Nga sẽ không phải là ý tưởng hay," ông Paet nói.
 
Bộ Quốc phòng Latvia mới đây cũng đã bày tỏ sự lo ngại về việc Nga có kế hoạch mua một tàu chiến của Pháp. "Các quan chức cấp cao của Bộ Quốc phòng Latvia đã lên tiếng cảnh báo rằng nếu Nga mua tàu chiến của Pháp và triển khai nó ở khu vực lãnh hải thuộc biển Baltic thì Latvia có thể sẽ phải xem xét lại chiến lược quốc phòng hiện nay của mình trong bối cảnh có mối đe doạ mới đối với an ninh quốc gia Latvia," tuyên bố của Bộ Quốc phòng Latvia cho hay.
 
Bộ trưởng Quốc phòng Latvia Vinets Veldre thậm chí còn đưa vấn đề này ra bàn bạc tại một cuộc họp giữa Bộ trưởng Quốc phòng các nước Baltic hôm 11/12 vừa rồi.
 
Bản thân ở Pháp, nhiều chuyên gia cũng bày tỏ sự lo ngại. “Nếu chúng ta quyết định bán tàu chiến cho Nga thì chúng ta cần phải hiểu rõ hậu quả lâu dài của việc đó," bà Francoise Thom, một nhà phân tích chuyên nghiên cứu về Liên Xô cũ tại trường Đại học Sorbonne ở thủ đô Paris, đã phát biểu như vậy.
 
"Rõ ràng việc sở hữu một loại vũ khí hiện đại như thế sẽ cho phép Nga tăng sự hiếu chiến với các nước láng giềng," bà Thom nói cho biết thêm. "Việc này giống như là Pháp đang bật đèn xanh cho những cuộc chiến tranh đế quốc mới."
 
Trong khi đó, ông Andre Glucksmann, một nhà văn và là triết gia hàng đầu của Pháp thì tin rằng nếu Pháp đồng ý ký hợp đồng bán tàu chiến cho Nga thì hợp đồng đó không chỉ làm tăng nguy cơ về những cuộc tấn công mà còn giúp Nga có khả năng doạ dẫm các nước khác. "Những nước thuộc khu vực Biển Đen, Caspia và khu vực biển Baltic hiện đang rất lo lắng," ông Glucksmann nói.
 
"Ba Lan và các quốc gia Baltic nên công khai phản đối và Brussels nên can thiệp để ngăn chặn một hợp đồng như thế được thoả thuận."
 
Thiếu vốn
 
Trong khi nhiều nước láng giềng của Nga đang lo ngại về khả năng nước này sắp sở hữu một tàu chiến tấn công đổ bộ hiện đại thì các quan chức hải quân đã nghỉ hưu của Nga thừa nhận Hải quân Nga hiện đang ở tình trạng rất yếu kém.
 
Xưởng đóng tàu chịu trách nhiệm sản xuất phần lớn tàu sân bay và các tàu tuần dương mang tên lửa của Liên Xô cũ thậm chí không thuộc Nga mà là ở Mykolayiv thuộc phía nam Ukraine.
 
Những gì còn lại của Hải quân Nga được ước tính là nhỏ hơn gấp 20 lần so với của Mỹ. Tuy vậy, bản thân các nhà sản xuất của Nga cũng phản đối kế hoạch mua tàu chiến của Pháp. Những người này cho rằng Moscow tốt hơn hết nên đầu tư số tiền khổng lồ đó vào việc khôi phục lại tổ hợp công nghiệp quân sự riêng vốn đang thiếu vốn trầm trọng của Nga.
 
Nhiều chuyên gia quân sự khác của Nga cũng tỏ ý hoài nghi về khả năng Nga có thể mua tàu chiến của Pháp. "Hải quân Nga thiếu tài chính thậm chí cho cả việc sản xuất những tàu tên lửa và tàu hộ tống nhỏ chứ chưa nói đến việc mua những con tàu chiến lớn như thế," ông Mikhail Barabanov, một biên tập viên khoa học của tạp chí Eksport Vooruzheny (tạm dịch là Xuất khẩu vũ khí), nhận định.
 
Chương trình nhập khẩu vũ khí của Nga từ nay đến năm 2015 không có việc mua các tàu chiến lớn vì thế khả năng Nga mua tàu Mistral của Pháp rất có thể sẽ được đưa vào chương trình mới đến năm 2020.
 
Trong khi đó, Phó Đô đốc Ukraine – ông Serhiy Blyznyukov, một cố vấn của Bộ Quốc phòng Ukraine, cho biết hiện vẫn chưa rõ là Nga có định triển khai tàu chiến lớp Mistral đến Biển Đen hay không.
 
Theo ông Blyznyukov, căn cứ ở Sevastopol đang thiếu cơ sở hạ tầng cần thiết. Điều đó có nghĩa là Nga sẽ phải triển khai tàu Mistral ở căn cứ của Hạm đội Phía Bắc hoặc Hạm đội Thái Bình Dương. Tuy nhiên, ông này thừa nhận rằng trong tương lai xa hơn, Nga có thể sẽ phải nâng cấp và hiện đại hoá các cơ sở của họ ở Sevastopol.
 
Một giải pháp khác cho Nga sẽ là thiết lập một căn cứ hải quân mới tại cảng Novorossiysk ở Biển Đen, nơi Ukraine hy vọng hạm đội Biển Đen của Nga hiện nay sẽ đến đóng tại đó sau khi hợp đồng thuê căn cứ Crimea giữa Nga và Ukraine hết hạn năm 2017.
 
Bộ Quốc phòng Nga cho biết nước này “vẫn đang tiếp tục bàn bạc” về việc liệu có nên mua tàu chiến của Pháp hay không và sẽ đưa ra quyết định chính thức vào cuối năm nay.

Kiệt Linh - (tổng hợp)